QorpuS

Ramón Cisneros

Presentación

Ramón Cisneros es natural de Pirucho, departamento Figueroa, pero se fue a vivir a Cardón Esquina para que sus hijos tuvieran mejor acceso a la escuela. Ahí vive hasta el día de hoy, rodeada de nietos y nietas. Trabaja de carnicero en una localidad cercana.

Transcripción

FF: ((Kayp’ tiaysh Cardón Espinapi)).
RC: Cardón Esquinap’.
FF: ((Cardón Esquinap’, sí, “Cardón Espina” digo… Es Cardón Esquina, departamento Figueroa. Sutéy kan Federico, Argentinamanta amuni pero kunan Alemaniapi kawsani. Bueno, Cordobamanta kani noqa.))
RC: Ari
FF: ((Y kunan Santiagupi purini quichuistaswan rimanaas.))
RC: Ari, quichuaysht’ aprendenaas astaan.
FF: ((Ari á, idiomankunamanta aprendenaas. Chayraq kuska na mikoraysh, ancha agradecido kani. Ancha sumaq kara á y ancha kusikuni kayp’ tias.))
RC: Sumaq.
FF: ((Imayna kan qampa sutiyké?))
RC: Noq[apa] sutéy kan Ramón Cisneros.
FF: ((Qam kay Cardon Esquinap’–))
RC: Cardon Esquinamant’.
FF: ((De siempre, nacido y criado?))
RC: Mana, mana, noqa karani mayumant’ suk lawman kawsaq karani. Chaymant’ amorani noqa kayman waasrayku, escuelat’ qokunaas, kayp’ astaan kara astaan sumaq escuela kayp’. [xxx xxx] aprendenku astaan, chayrayku amorayku. Chaqaypé mana tiara escuela.
FF: ((Ah, mana tiara escuela.))
RC: Tiara, pero karup’. Karup’.
FF: ((Medio dificil kan–))
RC: Claro, difícil kan wawas– y sacha. Ancha sacha kara chaymán.
FF: ((Imayna kan ka llaqtap’ sutén?))
RC: Pirucho, depart– también Figueroa kan.
FF: ((Pirucho, Pirucho.))
RC: Ajá, Pirucho.
FF: ((Mana ina reqsini pero na rini req…))
RC: Chayman [xxx xxx] Margarita purera, turayan rimasa kara pá. Wawqey chayman kawsan.
FF: ((Margaan pureq karayku, paseaq karayku paypa mananan.))
RC: Ajá
FF: ((Porque mana lloqsin achkata, así que autituan puriyku))
RC: Ari, puriysh, tukuy lawm–…
FF: ((Ari, kusikun pay y bueno, noqa suk semanat’ chayp’ kutini así que chayna agradeceni noqa))
RC: Sumaq, che, sumaq sumaq.
FF: ((Che y qam, qam trabajoyoq kanki, ma?))
RC: Ari ari, llam– carnicero kani noqá.
FF: ((Carnicero kayn. Na unay?))
RC: Unaymanta.
FF: ((Maypi aprenderanki oficioykita?))
RC: Eh y bueno tatasniymanta, tatasniy uwyaq karanku animalest’, carniaq karanku chayp’, chayp’ aprenderani noqa carniayta. Chaymanta amorani kayman y sí… kay Banderap’ suk pueblo tian, bueno, chayo (minkaaranku) ris carniapukunay[f]. Y chaymanta niara: “Bueno, yanapaay, [xxx] trabajo[xxx] y amuysh llamkanaykish kayp’”. Y chayp’ req karani, chayp’ cursot’ ruarani..
FF: ((Ah, cursot?))
RC: Cursot’ ruarani, chayp’, aha. Paykuna pagaaranku y… rinapaq[rinaypaq xxx] Santiaguman, capitalman.. Chayp’ ruarani cursot’, amus kayp’ na chaymantá llamkayt’ qallarerani kayp’.
FF: ((Así que ina, ina… ina wayna kaq karanki))
RC: Ari ari
FF: ((Cha pachapi… sumaq))
RC: Ari
FF: ((Este, y llamkanki crucep’, niaranki?))
RC: Crucep’ kunan, crucep’
FF: ((Y kanki empleao qam?))
RC: Ari, empleao, empleao kani.
FF: ((Empleao kanki. Y na unay llamkaq kanki carnicero ina, pero mana entero vidaykita kikin carniceriapi o ari?))
RC: No, wamaqtá tarpoq karayku. Chaqayp’ kaswsaspá tarpoq karayku.
FF: ((Ajá.))
RC: Chaymant’ req karayku cosechaman surman, Rosario, Necochea, chayman… papat’ pallas. Chaymant’ amus…
FF: ((Papas?))
RC: Ari, papast’ pallas
FF: ((Mana desfloradaman sur lawman))
RC: Mana mana, papast’, papast’ pallas. Chaymanta amus chayp’ qoshqet’ ruas kayp’ tarpoq karayku, paguykip[paguykup] Y chayp’ apeq karayku haciendat: vacas, yeguas, cabras, kuchis… chayna kawsaq karayku.
FF: ((Sumaq. Che, imayna kan chayna… trabajo? Lasaq deben kayta pero sapa punchaw mana apinki franco ima, haciendayoq… manachu?))
RC: Mana á, sapa punchaw kan lunes. Tukuy– lunes. Mana descansuyoq kan, mana descansuyoq kan.
FF: ((Bueno, ehm… noqap’ tiuy, paypas haciendayoq kan. Pero Río Cuartopi. Cha ancha achka–))
RC: Achka
FF: ((Achka tian chaypi. Y noqapas aprendenaarani, pero tatasniy noqa ina waa kaptiy reranku tatasniy Españaman.))
RC: Ari.
FF: ((Así que paykunaan rinay kara y mana aprenderani cha oficiosta.))
RC: Mana aprenderanki.
FF: ((Así que sukkunasta aprenderani.))
RC: Sumaq kan, pero…
FF: ((Eh, pero gustaanman, ancha sumaq karanku cha chorizos ruasqayki.))
RC: Ancha–
FF: ((Sumaq, sumaq.))
RC: Ari, achkata rantikuyku noqa[yku] chayp’… chorizos, morcillas… kunan rini quesot’ ruaq, pero chakismant’
FF: ((Ah…))
RC: Vacas chakismant’.
FF: ((Ah, queso de vaca.))
RC: Ahá, pero de las patas sería.
FF: ((Ah, ari, ari… Este… ruaq kanku saanllap’ ruaq kanku queso de cabra. Cabramantapas.))
RC: Cabramant’ queso, ari, pero lechint’, lechint’ sorqopus [xxx].